صافی کف پا و فیزیوتراپی آن

صافی کف پا مشکل شایع مادرزادی و بدون درد است که بیماران مبتلا به این عارضه فاقد خمیدگی و قوس کف پا هستند ، به عبارتی قوس طولی کف پا که در امتداد طول کف پا قرار دارد دراین افراد به طور طبیعی شکل نگرفته و قوس طولی کف پا کاهش یافته و یا وجود ندارد و هنگامی که می ایستند کف پای آنان مماس بر زمین می شود.

این عارضه مفصل شل نیز نامیده می شود زیرا شلی مفصل باعث از بین رفتن قوس کف پا هنگام ایستادن می گردد.

کسانی که دارای کف پای صاف هستند با مشکلات زیادی در مفاصل مانند درد در زانو، پاشنه پا ، ستون فقرات و تورم مچ پا روبرو هستند به این دلیل که صافی کف پا سبب می شود تمام نیروهای وارد شده از سطح زمین به سمت بدن اعمال شود .

علل صافی کف پا

کف پای صاف اغلب به صورت مادرزادی (ارثی) است اما برخی از افـراد به دلیل چاقی، استفاده از کف های نامناسب، ایستادن های طولانی مدت، سبک زندگی نادرست، دیابت و غیره دچار صافی کف پا مـی شوند.

صافی کف پا تا سـن 0 تا 6 سالگی میتواند طبیـعی باشد و جای نگرانی ندارد؛ اما در برخی موارد خاص، مشورت با پزشک متخـصـص ضروری است.

تشخیص

پزشک عقب و جلوی پاهای بیماررا بررسی خواهد کرد.

سنجش قوس کف پا باید توسـط متخصص و در حالت ایسـتاده انـجـام شود؛ زیرا ممکن است گودی کف پا در حالت خوابیده، به اندازه طبـیـعـی باشد اما هنگام ایستادن، این گودی کم شود.

فرد ممکن است نیاز به ایستادن روی نوک انگشتان خود داشته باشد، تا پزشک بتواند شکل و عملکرد هر پا را بررسی کند.

برای شـناسایی دقیق میـزان صافی کف پا می توان از تجهیـزاتی مانـنـد اسکن کف پا استفاده کرد، تا اطلاعات دقیق تری در مورد شدت صافی و تعیین میزان ضخامت کفی بدست آورد.

همچنین بررسی محل ساییدگـی کف کفش میتواند به تشخیص صافی کف پا کمک کند. پزشک نیز تاریخچه پزشکی فرد را نگاه خواهد کرد. در برخی موارد، می توانند اسکن اشعه ایکس، سی تی اسکن یا MRI را تجویز کنند.

عوارض کف پای صاف

کودکانی که از عارضه کف پای صاف رنج می برند در کودکی نمی توانند مسافت های طولانی را راه بروند و زود خسته می شوند.

کسانی که به صافی کف پا دچار هستند راه رفتن و دویدن متفاوتی دارند به این طریق که در راه رفتن این افراد حرکات انفجاری جلو برنده وجود ندارد و دچار محدودیت در حرکت هستند.

صـافی کف پا باعـث خسـتگی زودرس، فشـار به رگ ها و عصبهـای پا، استهلاک سریع کف و تغییر شکل آن (به ویژه در کناره داخلی) وایجاد ناهنجاری در ستون مهره ای شده و در دراز مدت می تواند سبـب کمر درد، گردن درد، زانو درد و درد پاشـنه، پا و مـچ پا شـود.

صـافـی کف پا ممکن است طرز طبیعی راه رفتن فرد را تغییر دهد.

این افراد بیشتر دچار پیچ خوردگی پا می شوند. عدم درمان صافی کف پا موجب کوتاهی تاندون آشیل و محدودیت در حرکت مچ پا ودر نهایت اختلال در مفاصل مچ پا می گردد.

صافی کف پا می‌تواند باعث پینه‌ پا شود.

اگر کف پای صاف درمان نشود ،مفاصل مچ پا به طرف داخل پا متمایل می شوند و زانوها به مرور زمان ضربدری می شوند.

درمان صافی کف پا

وسایل اورتوتیک

وسایل ارتوتیک (Orthotic)، مانند اصلاح کننده ها و کفی هایی که در کفش قرار می گیرند، قالب ها (casts) و تثبیت کننده ها_ وسایلی که به ساق پای شخص متصل می شوند تا آن را محکم و صاف نگه دارند(braces)

کفی طبی

کفی ها در گودی کف پا قرار گرفته و هنگامی که فرد روی پاهای خود می ایستد پا را حفظ می کنند.
کفی طبی صافی کف پا را درمان نمی کند بلکه به عملکرد فرد و رفع عوارض ناشی از آن کمک کرده و از وارد شدن فشار بیش از حد و آسیب به پا جلوگیری می کند.

کفش طبی

گاهی صافی کف پا با جابجایی استخوانهای روی پا به سمت کف پا همراه است که در چنین مواردی کفش طبی با پاشنه مخصوص (پاشنه توماس ) تجویز می شود.

دارودرمانی

دارو های تزریقی برای کاهش تورم، مانند corticosteroids
دارو های مسکن مانند دارو های ضد التهابی غیر استروئیدی (nonsteroidal anti-inflammatories)

جراحی

در موارد نادری که صافی کف پا ناشی از رشد نامناسب استخوان‌های پا باشد، پزشک می‌تواند آن را جراحی کند.
اگر درد یا آسیب پا شدید باشد، پزشک شما ممکن است جراحی را توصیه کند. روند این کار ممکن است شامل موارد زیر شود:

• متصل کردن استخوان های پا یا قوزک پا به یکدیگر (arthrodesis)
• برداشتن استخوان ها یا رشد های استخوانی اضافی _ که همچنین spurs نامیده می شوند (excision)
• بریدن یا تغییر شکل استخوان (osteotomy)
• پاک کردن پوشش های محافظ تاندون ها (synovectomy)
• اضافه کردن تاندون از بخش های دیگر بدن فرد بیمار به تاندون های پا برای کمک کردن به ایجاد تعادل در کشش تاندون ها و شکل دهی به قوس کف پا (tendon transfer)
• پیوند استخوان به پا، به طوری که موجب شود تا قوس پا طبیعی تر بلند شود (lateral column lengthening)

راه‌های کاهش صافی کف پا

راه‌های زیادی از جمله کنترل وزن، استفاده از پدهای مناسب و غیره بر کاهش مشکلات این عارضه اثر دارد اما عمده ترین فعالیت پزشکان بر درمان‌های فیزیوتراپی استوار است.

فیزیوتراپی

استفاده از یخ، لیزر سرد ، اولتراسوند، تحریک الکتریکی و سایر شیوه‌های موجود جهت کاهش درد و التهاب موجود در مچ پا و تاندونها
استفاده از بانداژو تیپینگ از جنس نوار چسب‌هاي مخصوص ((taping، جهت نگه‌داشتن ساختارهای متأثر از عارضه
تکنیک درمان دستی (MTT) : ماساژ درمانی شامل ماساژ بافت‌های نرم بافتهای سطحی و عمقی ، کشش دستی و متحرک‌ سازی مفاصل (موبیلیزیشن ) می‌شود که توسط یک فیزیوتراپیست برای درمان کف پای صاف و بازیابی قابلیت تحرک و دامنه حرکت مچ پا و تاندون‌ها انجام می‌گیرد.
بازآموزی عضلانی عصبی (NMR) جهت بازیابی ثبات، ورزیده‌ سازی مجدد اندام تحتانی،و بهبود تکنیک و مکانیک حرکت (برای مثال، دویدن، پریدن، لگد زدن یا قدم زدن) در استفاده روزانه از اندام‌های تحتانی درگیر.

متداول ترین تمرین‌های فیزیوتراپی برای درمان این عراضه به شرح زیر است:

حرکات ورزشی باید جزئی از درمان صافی کف پا باشد که قدرت و انعطاف‌پذیری قوس کف پا را افزایش دهد.

• تمرین غلتاندن توپ گلف (Gulf Ball Roll)
  روی یک صندلی بنشینید و دو پای خود را روی زمین قرار دهید.
  یک توپ گلف را زیر کف پای صاف خود قرار دهید و آن را برای ۲ دقیقه بغلتانید.
• کشش پاشنه (Heel Cord Stretching)
  روبروی دیوار ایستاده، یک پا را جلوتر از پای دیگر قرار دهید و پای عقب را ثابت نگه دارید. آنقدر رو به جلو فشار بیاورید تا در عضله ساق پا احساس کشش کنید،
• بلند شدن روی پاشنه (روی پنجه خود بایستید)
• راه رفتن روی لبه بیرونی پا
  فرد سعی می کند تا بدون برخورد انگشت شست پاها به زمیـن، روی لبه بـیـرونـی پاهای خود راه برود.
• راه رفتن روی پنجه پا
  فرد تلاش می کند تا بدون برخورد پاشنه پاها به زمین، روی پنجه های پا راه برود.
• تمرین دیگر ایستادن با پنجه‌ی پا روی استپ است. پس از آنکه پنجه‌ی پاهای خود را روی استپ گذاشتید، پاشنه‌ی پاها را به سمت زمین پایین بیاورید تا جایی که کشش را در ساق پای خود حس کنید. کمی در این حالت مکث کنید و سپس به حالت اولیه بازگردید
• روبه‌روی دیوار بایستید و یک پا را جلوتر از پای دیگر بگذارید. زانوی عقب را به تدریج خم کنید تا جایی که در تاندون آشیل احساس کشش کنید .
• بنشینید و پنجه‌ پاهای خود را به سمت جلو و سپس به سمت عقب (به سمت بدن خودتان) حرکت دهید
• حوله را روی کف زمین پهن کرده و سپس حوله را فقط با کمک انگشتان پای آسیب دیده به سمت خود جمع کنید.

حرکات ورزشی باید جزئی از درمان صافی کف پا باشد که قدرت و انعطاف‌پذیری قوس کف پا را افزایش دهد مانند:

• انجام حرکات کششی پا که ماهیچه‌های درونی پا را تقویت میکند مانند: برداشتن تیله و خودکار یا جمع کردن چیزی با انگشتان پا، یا نوشتن اعداد روی ماسه با انگشت شست پا
• رساندن کف هر دو پا به همدیگر
• فـرد به صـورت طاقباز دراز می کشـد و زانوهای خـود را صاف می کند، سپس تلاش می کنـد تا بدون خـم کـردن زانوها، کف هر دو پا را به هم برساند.
• حرکت سگ رو به پایین
• حرکت سگ رو به پایین یک حالت یوگا است که باعث کشیده شدن و طویل شدن ماهیچه ساق پا و تاندون آشیل میشود.

پوشیدن کفش مناسب و استراحت کافی نیز می‌تواند به بهبود دردها کمک کند، اما باعث درمان صافی کف پا نمی‌شود.

استراحت کردن و یخ درمانی می تواند مفید باشد ، به خصوص اگر مشکل ایجاد شده به دلیل تداوم استفاده از پاها بیش از حد بدتر شده است به عنوان مثال، دویدن برروی یک سطح سخت و یا دویدن برای مدت طولانی برروی تردمیل.

چنانچه چاقی عامل صاف شدن کف پا باشد، کاهش وزن می‌تواند به رفع آن کمک کند.

کلمات مرتبط :

فیزیوتراپی صافی کف پا – فیزیوتراپی در درمان کف پای صاف – فیزیوتراپی در مشهد – بهترین فیزیوتراپی مشهد