تورتیکولی و درمان آن

تکارتراپی
تکارتراپی و کاربرد آن در فیزیوتراپی
اردیبهشت ۱, ۱۳۹۸
تورتیکولی

تورتیکولی نوزادان (کج گردنی ) و درمان فیزیوتراپی آن (Torticollis & Physiotherapy)

این بیماری با نام Wry Neck نیز عنوان می شود.
تورتیکولی به معنای کج گردنی است و اگر کودکی این مشکل را داشته باشد سر او به سمت مخالف چانه چرخیده می شود.

در حالی که این بیماری ممکن است دردناک به نظر برسد، معمولا اینطور نیست.

هنگامی که کودک با این مشکل متولد می شود آن را تورتیکولی مادرزادی می نامند.

بیماری دیگری به نام تورتیکولی اکتسابی نیز وجود دارد که بعد از تولد ایجاد میشود.

در بعضی موارد تورتیکولی اکتسابی چانه ممکن است به همان سمتی که سر چرخیده است متمایل شود.

تورتیکولی در نوزادان نسبتا رایج است.

در صد ابتلا به تورتیکولی در پسران و دختران برابر است.

کج گردنی ممکن است هنگام تولد و یا تا ۳ ماهگی ایجاد شود. نوزادان متولد شده با تورتیکولی مادرزادی تحرک محدودی در گردن خود دارند اما با درمان هایی مانند تمرینات کششی و تقویتی اکثر نوزادان مبتلا به تورتیکولی در عرض چند ماه میتوانند سر و گردن را به طور کامل حرکت دهند.
اگر کودک شما علائم تورتیکولی (کج گردنی) نوزادان را دارد باید به دنبال معالجه پزشکی باشید.

متخصص اطفال کودک شما را معاینه می کند و دستورالعمل های لازم را برای تأیید تشخیص می دهد و سپس گزینه درمان مناسب برای کودک شما را توصیه می کند.

این گزینه ها شامل درمان غیر جراحی است که شامل مجموعه ای از تمرینات منظم برای گردن نوزادان و همچنین روش های جراحی است البته در صورتی که مشکل با روش غیرجراحی حل نشود، تمرینات برای ۶ ماه ادامه پیدا می کند و احتمال حل مشکل با انجام تمرینات منظم بالا است.

نوزاد ممکن است سرش را روی یک شانه تکیه دهد و زمانی که روی شکم دراز می‌کشد، همیشه صورتش را از همان سمت روی تشک قرار دهد.

این موضوع باعث می شود یک طرف سرش پهن شود و صورتش حالتی غیرقرینه پیدا کند.

چنانچه مورد درمان قرار نگیرد، گردن کجی باعث تغییر شکل دائمی صورت یا بی‌قوارگی و محدودیت حرکات سر می‌شود.

اگر بیماری درمان نشود بتدریج و با گذشت زمان به علت اینکه بچه بیشتر به یک طرف میخوابد ممکن است یک طرف سر و صورت پهن شود.

پس این بیماری میتواند در دراز مدت موجب نامتقارن شدن صورت شود.

در سنین بالاتر کم کم ستون مهره گردنی و حتی سینه ای دچار انحراف جانبی یا اسکولیوز میشود.

در حدود ۲۰-۱۰ درصد این بچه ها مشکلات مادرزادی مفصل لگن هم وجود دارد پس به محض دیدن این عارضه بچه باید از لحاظ مفصل لگن هم بررسی شود.

علائم تورتیکولی

کودکان مبتلا به تورتیکولی (کج گردنی) مانند بسیاری از نوزادان رفتار می کنند مگر زمانی که نوبت به چرخاندن گردن می شود.

کودک با تورتیکولی ممکن است:

  • سر را به یک جهت کج کنند (این ممکن است در نوزادان بسیار کوچک دیده شود).
  • ترجیح می دهند به جای اینکه با چشم شما را دنبال کنند از بالای شانه به شما نگاه کنند.
  • در صورت تغذیه با شیر مادر، فقط یک پستان را ترجیح می دهد.
  • سخت تلاش میکنند تا به سمت شما بچرخند و زمانی که نتوانند سر خود را به طور کامل بچرخانند، ناامید می شوند.

درمان غیر جراحی

روشهای ساده ای برای کشش و رشد عضلات ضعیف در کودک مبتلا به تورتیکولی (کج گردنی) وجود دارد که متخصص اطفال و یا فیزیوتراپیست کودک به شما نشان می دهند.

به عنوان مثال راه های مناسب برای نگهداری او در هنگام تغذیه و راه های ویژه ای برای قرار دادن او در گهواره برای تشویق به حرکت به سمت ضعیف تر توصیه می شود.

اگر دستورالعمل به درستی انجام شود،بازیابی می تواند در دو ماه یا در موارد شدید ۶ تا ۱۲ ماه انجام شود.

برنامه تمرینات خانگی معمولا شامل خم شدن و کشش فعال و غیر فعال در طی بازی و خواب برای گسترش حرکت متقارن است.

موفقیت برنامه تمرینی بستگی به چگونگی شروع درمان اولیه، تعهد والدین و شدت آسیب عضلانی یا وجود گره ماهیچه ای دارد.

تورتیکولی

تمرینات روی شکم

قرار دادن نوزاد روی شکم برای مدت کوتاهی در هنگام بیداری یک تمرین مهم است زیرا به تقویت عضلات گردن و شانه کمک می کند و کودک شما را برای خزیدن آماده می کند.
در ادامه چگونگی انجام این کار بیان میشود:
نوزاد را روی دامان به شکم بخوابانید. کودک را طوری قرار دهید که صورتش به سمت شما نباشد. سپس با کودک خود صحبت کنید یا او را بخوانید و تشویق کنید که به سمت شما برگردد. این تمرین را برای ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تمرین کنید.

روند درمان

اکثر نوزادان مبتلا به تورتیکولی (کج گردنی) از طریق تغییر موقعیت و تمرینات کششی بهتر می شوند.

درمان کامل ممکن است به مدت ۶ ماه و در بعضی موارد یک سال یا بیشتر طول بکشد.

تمرینات کششی برای درمان تورتیکولی اگر بین ۳ تا ۶ ماهگی شروع شود به احتمال زیاد به خوبی موثر خواهند بود.

اگر متوجه شوید که تورتیکولی کودک شما با کشش بهبود نمی یابد با پزشک خود صحبت کنید.

کودک شما ممکن است داوطلب مناسبی برای عمل جراحی آزادسازی عضله باشد که درمان بسیاری از موارد تورتیکولی است که تنها با کار درمانی بهبود نمی یابد.

تأثیر فیزیوتراپی در درمان تورتیکولی

فیزیوتراپی یکی از راه‌های درمان و توان‌بخشی تورتیکولی کودکان و بزرگسالان است.

فیزیوتراپیست از ترکیب ماساژ ملایم سر، تراکشن و کشش غیرفعال برای شل کردن بافت‌های گردن استفاده می‌کند.

در غالب اوقات عضله مبتلا در کجی گردن ماهیچه استرنوکلئیدماستوئید است.

این عضله در انتهای میانی گردن یا استخوان کلار قرار گرفته و به استخوان ماستویید برجسته پشت گوش متصل شده است.

ماهیچه استرنوکلئیدماستوئید باعث چرخش و حرکت سر به سمت طرفین می‌شود.

اقدامات درمانی بر کشش و حرکت دادن عضله استرنوکلئیدوماستوئید تمرکز دارد.

در نوزادان مبتلا به تورتیکولی مادرزادی، فیزیوتراپی سخت برای کشش عضلات آسیب دیده باید در چند ماه پس از تولد آغاز شود.

شروع سریع اقدامات درمانی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است زیرا در صورت شروع دیر هنگام درمان یا ناموفق بودن اقدامات ممکن است برای اصلاح این وضعیت نیاز به انجام عمل جراحی روی عضلات گردن کودک باشد.

تورتیکولی

فیزیوتراپی : درمان اصلی غیر جراحی

مهمترین نکته کشش عضله درگیر با احتیاط و به آرامی توسط فیزیوتراپیست ، به این شکل که گوش را به سمت مخالف ضایعه رسانده و سپس چانه را به سمت شانه مبتلا چرخانده. گردن باید به سمت عقب خم شده باشد و این وضعیت را نگه دارد.
فیزیوتراپیست آموزش هایی به پدر ومادر نوزاد می دهد که رعایت آنها جزئی از درمان است، مانند:

  • آموزش روش صحیح شیر دهی،بغل کردن،خوابیدن و بازی کردن بنا بر این مسئله که کدام سمت نوزاد مبتلاست.
  • گهواره نوزاد رو طوری قرار بدهید که مجبور شود برا دیدن افراد خانواده سرش را به سمت مقابل بچرخاند.
  • با اسباب بازی های جذاب و صدا دار از سمت مخالف با او بازی کنید.
  • نوزاد را به شکم بخوابانید و سعی کنید سر و گردنش را در خط وسط بدن نگه دارید و از سمت مقابل صدایش کنید.
  • مادر در طول روز باید اسباب بازی های بچه را در سمتی بگذارد که بچه سرش را به طرفی که مشکل دارد بچرخاند. در حین جابجا کردن بچه وی را باید طوری این طرف و آنطرف برد که مجبور شود سرش را به طرفی که مشکل دارد بچرخاند.
  • وقتی بچه را در تخت میگذاریم باید او را رو به دیوار بخوابانیم تا مجبور شود سرش را برای دیدن اطراف به طرفی که مشکل دارد بچرخاند و در موقع شیر دادن هم بچه را در جهتی قرار دهیم که مجبور شود سرش را به طرف دیگر بچرخاند.

درمان دیگری که در این بیماران مفید است نرمش های کششی گردن است.

این نرمش ها با حرکت دادن سر انجام میشود به نحوی که چانه بچه و گوش بچه شانه او را لمس کند.

نرمش ها را پزشک یا فیزیوتراپ به مادر آموزش داده و مادر روزی چند بار آنها را برای بچه انجام میدهد.

این عارضه در ۹۰ درصد موارد با اقدامات و نرمش های ذکر شده خوب میشود.

معمولا این درمان ها تا سن یکسالگی ادامه میابد.

اگر تا این سن بچه خوب نشد نیاز به درمان جراحی وجود دارد.

در حین جراحی پزشک ارتوپد طول عضله کوتاه شده را با انجام برش هایی در آن بلند میکند.

بعد از جراحی بچه باید تا مدتی بریس های گردنی مخصوصر را بپوشد و فیزیوتراپی را ادامه بدهد.

وقتی کودکتان در خواب است، بهتر است او را به نحوی به پشت یا پهلو بخوابانید که وضعیت سر در جهت خلاف خم‌شدگی قرار گیرد.

او را در هنگام قرار دادن روی شکم طوری بخوابانید که صورتش دورتر از عضله مبتلا قرار گیرد و وقتی هم که بیدار شد، او را نسبت به پنجره و اشیائی نظیر تابلو و… طوری قرار دهید که وقتی سعی در نگاه کردن به آنها دارد، مجبور شود سرش را به آن سو برگرداند که در نتیجه عضله در حالت انقباض، تحت کشش اجباری قرار گیرد.

با انجام این روش ساده، در غالب موارد، بدون اینکه به عمل جراحی نیاز باشد، می‌توان این نوع گردن کجی را درمان کرد.

درمان در منزل

بهترین راه برای درمان تورتیکولی تشویق نوزاد به چرخاندن سرش به هر دو سمت است.

این کار به او کمک می کند تا عضلات کشیده شده و منقبض گردنش را شل کند و عضلات ضعیف را تقویت کند.

خیالتان راحت باشد که وقتی نوزاد خودش گردنش را می چرخاند به خودش صدمه نمی رساند.

چند تمرین که در منزل می توان انجام داد:

  • وقتی نوزادتان می خواهد شیر بخورد، طوری به او شیر یا شیشه شیر بدهید که او تشویق شود از سمت مخالف آن را بخورد. یعنی از اشتیاق او به غذا خوردن برای تشویق او به چرخاندن سرش به سمت دشوارتر بهره ببرید.
  • وقتی می خواهید او را روی زمین بخوابانید، صورتش را رو به دیوار بگذارید. زیرا نوزادان ترجیح می دهند بجای دیوار به سمت اتاق برگردند و اتاق را تماشا کنند، بنابراین رویشان را از سمت دیوار برمی گردانند، و این کار باعث می شود که خودشان به سمت مخالف بغلتند و عضلات کشیده شده گردن را تمرین دهند.
  • وقتی با او بازی می کنید، با اسباب بازی و صداهایی که درمی آورید توجه او را از سمت مخالف جلب کنید و بدین ترتیب او را تشویق به چرخاندن سرش کنید. این کار را برای هر دو سمت انجام دهید.

“حالت دمر” را فراموش نکنید.

قرار دادن کودک روی شکمش به مدت کوتاه، تمرین مهمی محسوب می شود زیرا با این کار او عضلات گردن و شانه هایش را تقویت می کند و برای خزیدن روی زمین آماده می شود.

این تمرین برای نوزادانی که تورتیکولی یا صافی جمجمه دارند از اهمیت بیشتری برخوردار است و هر دوی این مشکلات را همزمان حل می کند.

او را روی پایتان به صورت دمر بگذارید. او را از سمتی روی شکم بخوابانید که رویش به شما نباشد.

بنابراین وقتی برایش آواز می خوانید یا با او حرف می زنید، مجبور می شود سرش را به سمتی که برایش دشوار است بگرداند و شما را نگاه کند. این تمرین را هر بار به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه انجام دهید.

بیشتر نوزادان با تمرین های کششی و تغییر وضعیت قرارگیری خودشان این مشکل را پشت سر می گذارند.

این وضعیت بعد از شش ماه کاملاً برطرف می شود، ولی در بعضی موارد ممکن است بهبود نوزاد تا یک سال یا بیشتر هم طول بکشد.

تورتیکولی

اگر می بینید که تورتیکولی فرزند شما با تمرینات کششی بهبود نمی یابد، نزد پزشک بروید. زیرا ممکن است لازم شود که فرزند شما را با جراحی آزادسازی عضله درمان کنند، این جراحی مواردی از تورتیکولی که با فیزیوتراپی درمان نمی شوند، را درمان می کند.

شما میتواند وضعیت و شرایط تورتیکولی مادرزادی را با استفاده از کشش عضلات گردن تا حد زیادی بهبود ببخشید.

در صورتیکه درمان دیرتر انجام گردد، احتمالا فرد کاندید جراحی میشود.

حال برخی درمانهای رایج که قبل از جراحی انجام میگیرند عبارتند از:

استفاده از گرما به منظور افزایش خونرسانی

  • ماساژها برای آزاد سازی عضلات گردنی که حتما باید توسط متخصص فیزیوتراپی انجام گردد
  • استفاده از دستگاه کشش یا کشش دستی که توسط فیزیوتراپیست صورت میگیرد
  • تمرینات کششی که باید به طور مداوم در منزل نیز انجام گردد.
  • در صورت صلاحدید پزشک و فیزیوتراپیست فرد از بریسهای گردنی مخصوص به منظور نگه داشتن سر در خط وسط استفاده میکند.

عمل جراحی تورتیکولی

معمولا عمل جراحی بخصوص در زمان ایجاد اختلال، خیلی توصیه نمیگردد.

در نوزادان که درمان بیشتر به صورت کنسروانتیو بوده و علاوه بر انجام فیزیوتراپی، والدین نیز باید تمرینات و کششها را با دقت در خانه به طور مداوم انجام داده تا مشکل به طور کامل برطرف گردد.

در صورتیکه سن کودک بیشتر شده باشد و گردن حالت انعطاف پذیری خود را از دست داده باشد ، که این مشکل در بزرگسالان هم شایع بوده و اکثرا ریشه در کودکی دارد، فرد به انجام عمل جراحی توصیه میگردد.

در عمل جراحی، جراح با آزاد سازی عضلات درگیر سعی در تغییر شکل وضعیت گردن دارد.

پس از جراحی نیز فرد تا مدتی بنا به صلاحدیدی جراح، از بریسهای مخصوص استفاده میکند و همچنین برای کامل شدن شرایط عمل، فرد باید توانبخشی را انجام داده و تا مدتی تحت نظر فیزیوتراپیست به انجام نرمشها مخصوص بپردازد.

 

کلمات مرتبط :

فیزیوتراپی کودکان – فیزیوتراپی در مشهد – بهترین فیزیوتراپی مشهد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *